Μαθήματα

Όταν μιλάμε για την σχέση μεταξύ δομημένου αστικού- οικιστικού χώρου και νέων επεμβάσεων, οφείλουμε να συνειδητοποιήσουμε ότι, στην εξέλιξη της πόλης, η πρόσθεση του «νέου» υπήρξε πάντα ένα φυσιολογικό γεγονός, εγγεγραμμένο εντός της «μεγάλης διάρκειας» (Braudel), η οποία προϋποθέτει μη τραυματικές σχέσεις εντός μιας οργανικής ιστορικής συνέχειας και εξέλιξης. Ωστόσο, οι μεσογειακοί αστικοί-οικιστικοί χώροι της μετανεωτερικότητας φέρνουν στην επιφάνεια βίαιες αντιφάσεις. Η επίλυση των αντιφάσεων αυτών βασίζεται στην δυνατότητα συσχετισμού των στοιχείων που απαρτίζουν το πολύπλοκο αυτό υπόβαθρο, με σκοπό την διασφάλιση της συνεκτικότητάς τους στο παρόν και της μετάδοσής τους στο μέλλον.

To μάθημα εξετάζει τις σύγχρονες μεθόδους αναβίωσης αστικών - οικιστικών περιοχών του ευρύτερου μεσογειακού χώρου, όπου η σύγχρονη αστική συνθήκη καλείται να διαχειριστεί απότομους  μετασχηματισμούς στη δομή του δομημένου περιβάλλοντος. Ο ανταγωνισμός των πόλεων μεσαίου μεγέθους εντός του πολιτιστικού-τουριστικού χάρτη της Μεσογείου έχει άμεσες επιπτώσεις στην δομή της πολιτιστικής και τουριστικής βιομηχανίας και κατ' επέκταση στον αστικό και περιαστικό χώρο. Επιδίωξη του μαθήματος είναι αφενός ο εντοπισμός και η κατανόηση των προβλημάτων που επήλθαν στον μεσογειακό δομημένο περιβάλλον λόγω της ανεξέλεγκτης τουριστικοποίησης και αφετέρου η πρόταση στρατηγικών μετασχηματισμού αυτού του δομημένου περιβάλλοντος με σκοπό να αντιμετωπιστεί η επικρατούσα αυτή μορφή τουρισμού, διαφυλάσσοντας και ενισχύοντας τα χαρακτηριστικά εκείνα που θα επέτρεπαν την βιώσιμη ανάπτυξη τόσο του δομημένου όσο και του πολιτιστικού περιβάλλοντος.

Το μάθημα πραγματεύεται δύο κλίμακες σχεδιασμού: Τον πολεοδομικό και τον αστικό σχεδιασμό.

Στη μεγάλη κλίμακα είναι σκόπιμο να διερευνηθούν οι σχέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα στις τουριστικές δραστηριότητες με τις υπόλοιπες λειτουργίες που δραστηριοποιούνται στο χώρο αλλά και η ανάπτυξη των τουριστικών μορφών που θα συμβάλλουν στη βιώσιμη ανάπτυξη του χώρου με ισότιμη αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών συνιστωσών. Οι επεμβάσεις θα στοχεύουν στη διατήρηση της φέρουσας ικανότητας του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος στο πλαίσιο των σύγχρονων πολιτικών που στοχεύουν στην ανάδειξη του φυσικου και πολιτιστικού πλούτου των μεσογειακών περιοχών και την ταυτόχρονη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών.

 Μεγάλη έμφαση θα δοθεί στην αποκωδικοποίηση της αστικής δυναμικής και στην εύρεση στρατηγικών επέμβασης οι οποίες να αποσκοπούν στην ανασύνταξη των υποβαθμισμένων και αστικά αδύναμων περιοχών ή στην ενίσχυση της συνεκτικότητας των οικιστικών συνόλων. Έτσι, θα θιγούν ζητήματα σχετικά με την μετακίνηση και το τοπίο των υποδομών, με τα συστήματα δημοσίων χώρων, με τον επανασχεδιασμό των παράκτιων ζωνών και των μετασχηματισμό των οικιστικών συστημάτων. Μεγάλη βαρύτητα θα δοθεί στην έννοια της «σημειακής επέμβασης», και του «αστικού βελονισμού» ως ευρεία στρατηγική ενεργοποίησης συνδέσεων, ενίσχυσης δικτύων δημοσίου χώρου, παροχής κοινωνικής και λειτουργικής mixitée, μέσω της ενσωμάτωσης της πολιτιστικής κληρονομιάς, εντός ενός πλαισίου πολιτικών ικανών να διαδραματίσουν τον ρόλο μοχλού υγειούς τουριστικής ανάπτυξης.

Συνοπτική περιγραφή μαθήματος:

Το μάθημα εξετάζει τις αστικές και αρχιτεκτονικές θεωρήσεις του 20^ου αι. με ιδιαίτερη έμφαση στη σύγχρονη αρχιτεκτονική και αστική θεωρία και πρακτική. Επιδίωξη του μαθήματος είναι η κατανόηση του περιεχομένου των αντιπροσωπευτικών αυτών χωρικών θεωρήσεων και ο συσχετισμός αυτού του περιεχομένου με την αντίστοιχη πρακτική εφαρμογή του. Οι διαλέξεις του μαθήματος περιλαμβάνουν θεωρητικές παρουσιάσεις και αναλύσεις των ευρύτερων τάσεων της σύγχρονης αρχιτεκτονικής και αστικής παραγωγής εστιάζοντας κατά περίπτωση σε κομβικές περιπτώσεις δημιουργών και σε συγκεκριμένες αρχιτεκτονικές μελέτες και εφαρμογές. Ειδικότερα, το μάθημα θα επιχειρήσει να καταδείξει τη συνάφεια ανάμεσα στη σκέψη και τον χωρικό σχεδιασμό και να σκιαγραφήσει μια ανοιχτή ταξινόμηση των σύγχρονων στρατηγικών τους. Στόχος του μαθήματος είναι η κριτική κατανόηση των διαφορετικών αυτών στρατηγικών και η εξοικείωση με τις συνθετικές αρχές και τις μεθοδολογικές προσεγγίσεις που τους αναλογούν.

Το μάθημα θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση σε θέματα τόπου, τοπίου, τουρισμού και χωρικής μετακίνησης. Ειδικότερα, το μάθημα θα δομηθεί σε τρεις ενότητες: H πρώτη θα εξετάσει θεωρητικούς προβληματισμούς γύρω από την έννοια του τουρισμού (παγκοσμιοποίηση και τουρισμός, ρευστές ταυτότητες και εφήμερη εμπειρία, τοπική παράδοση και τουρισμός, κατανάλωση τόπων και τουριστική σημειωτική, χωρικό ανήκειν και μετατόπιση κ.λπ.), η δεύτερη ενότητα θα εστιάσει σε αρχιτεκτονικά παραδείγματα που σχετίζονται με τον τουρισμό (ο ρόλος των μουσείων και ο τουρισμός, σύγχρονες προσεγγίσεις για χώρους προσωρινής κατοίκησης, αρχιτεκτονική του τουρισμού ένταξη και διαφοροποίηση, θεματικός τουρισμός και αρχιτεκτονική κ.λπ.), τέλος η τρίτη ενότητα θα δώσει έμφαση σε θέματα που σχετίζονται με τον τουρισμό και τις σύγχρονες πόλεις (δημόσιος χώρος και τουρισμός, αποβιομηχάνιση αστικά κενά προς ενεργοποίηση, μεσογειακές πόλεις : ιστορικά κέντρα, παραδοσιακοί οικισμοί και τουρισμός, τοπίο και ελεύθερος χρόνος κ.λπ).

Στόχοι του μαθήματος

Η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης των φοιτητών και της ικανότητάς τους να εντοπίζουν σχέσεις ανάμεσα στα σύγχρονα ρεύματα με αυτά του παρελθόντος καθώς και συνδέσεις ανάμεσα στο θεωρητικό και εφαρμοσμένο        έργο σημαντικών αρχιτεκτόνων και αστικών σχεδιαστών του 20ου αιώνα.

Ο θεωρητικός προσανατολισμός και η εξοικείωση με θεωρητικά κείμενα και η μεθοδολογία ανάπτυξης και σύνταξης ερευνητικών κειμένων.

            Η ικανότητα κατανόησης και σχολιασμού επιστημονικών κειμένων.

            Η δυνατότητα περιγραφής με συγκροτημένο λόγο και δομή των συνθετικών χειρισμών αρχιτεκτονικών και αστικών επεμβάσεων και η συσχέτισή τους με το θεωρητικό πλαίσιο που τους αναλογεί.

 Η ενίσχυση της ικανότητας για την επικοινωνία και την ανάλυση επεμβάσεων αστικού σχεδιασμού με απεικονιστικά διαγράμματα και με γραπτό λόγο.

 Περιεχόμενο μαθήματος: 

Το μάθημα οργανώνεται σε 13 θεματικές διαλέξεις με εποπτικό υλικό. Οι διαλέξεις του μαθήματος περιλαμβάνουν θεωρητικές παρουσιάσεις και  αναλύσεις των ευρύτερων τάσεων της σύγχρονης αρχιτεκτονικής και αστικής θεωρίας, εστιάζοντας κατά περίπτωση σε κομβικές περιπτώσεις δημιουργών και σε συγκεκριμένες αστικές και αρχιτεκτονικές μελέτες και εφαρμογές.

Το μάθημα «Προηγμένα Ψηφιακά Μέσα» (Advanced Digital Media) σκοπεύει στην
εξοικείωση των φοιτητών με τις σύγχρονες τάσεις στα ψηφιακά μέσα σχεδιασμού,
αναπαράστασης της πληροφορίας και επικοινωνίας. Διερευνώνται νέα μέσα και
τεχνολογίες αιχμής που βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο, με στόχο αφ’ ενός την
κατανόηση των δυνατοτήτων τους και αφ εταίρου τον δημιουργικό ανασχεδιασμό
και συνδυασμό τεχνολογιών για την πρόταση νέων μέσων ανάλυσης και σύνθεσης
για τον αρχιτέκτονα. Εξετάζονται νέες μέθοδοι σχεδιασμού και ανάπτυξης
περιεχομένου επικοινωνίας και διαχείρισης της πληροφορίας, μελετώνται οι
δυνατότητες των σύγχρονων κοινωνικών δικτύων, τα εικονικά και επαυξημένα
περιβάλλοντα, τα μέσα διάδρασης και αναλύονται οι νέες δυνατότητες
οπτικοποίησης της πληροφορίας. Στα πλαίσια του μαθήματος και με στόχο την
διεύρυνση της διεπιστημονικότητας προβλέπονται διαλέξεις και συνεργασία με
καθηγητές από ερευνητικά και ακαδημαϊκά ιδρύματα του εσωτερικού και
εξωτερικού, όπως την Σχολή Ηλεκτρονικών Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών
(ΗΜΜΥ) του Πολυτεχνείου Κρήτης, το Ίδρυμα Τεχνολογίας & Έρευνας (ΙΤΕ), το
Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής και Μέσων (IAM) της Αρχιτεκτονικής Σχολής του
Πολυτεχνείου του Graz στην Αυστρία και το Graduate School of Design του
Πανεπιστημίου Harvard.