Μαθήματα

Το μάθημα ΤΕΧΝΙΚΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ καλύπτει τα βασικά θέματα ανάλυσης και σχεδιασμού χημικών αντιδραστήρων. Αποτελείται από τις εξής θεματικές ενότητες:

(1) Στοιχειομετρία χημικών αντιδράσεων

(2) Κινητική χημικών αντιδράσεων

(3) Επίδραση της θερμοκρασίας στη σταθερά της αντίδρασης

(4) Γενικό ισοζύγιο μάζας σε χημικούς αντιδραστήρες - Είδη χημικών αντιδραστήρων

(5) Αντιδραστήρες Διαλείποντος Έργου (Batch Reactors)

(6) Συνεχείς Αντιδραστήρες Πλήρους Ανάμιξης (CSTR)

(7) Αντιδραστήρες Εμβολικής Ροής (PFR)

(8) Επίδραση της μεταβολής του όγκου κατά την αντίδραση

(9) Συστοιχία αντιδραστήρων CSTR

(10) Αντιδραστήρες με ανακυκλοφορία

(11) Πραγματικοί αντιδραστήρες

 

Στο μάθημα θα δοθεί μία εργασία με σειρά προβλημάτων, η οποία είναι προαιρετική, αλλά συστήνεται να γίνει από τους/τις φοιτητές/φοιτήτριες.

Τρόπος βαθμολόγησης του μαθήματος:

Α. Με την εργασία: 30% η εργασία, 70% το τελικό διαγώνισμα

Β. Χωρίς την εργασία: 100% το τελικό διαγώνισμα

Θα υπολογίζονται και οι δύο βαθμοί και θα καταχωρείται ο μεγαλύτερος

ΜΗΤΡΩΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΗΣΗ ΦΟΡΕΩΝ ΑΠΟ ΟΠΛΙΣΜΕΝΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ

Μονάδες γωνιών, σφάλματα, θεμελιώδη προβλήαματα της Γεωδαισίας, γηπεδομετρία, όδευση, περιγαρφή και χρήση γεωδαιτικού σταθμού, εμπροσθοτομία και διαδικασία επίλυσης, χωροβάτης περιγραφή και χρήση, GPS περιγραφή και χρήση.

• Εξοικείωση με τη συμπεριφορά συστημάτων διεργασιών ως συνάρτηση του χρόνου.
• Εκμάθηση και χρήση των εργαλείων για την ανάλυση συστημάτων διεργασιών, π.χ.:
  • Από μαθηματικά μοντέλα διαφορικών εξισώσεων σε συναρτήσεις μεταφοράς μέσω γραμμικοποίησης και μετασχηματισμού Laplace
  • Ανάλυση γεωμετρικού τόπου ριζών, ευστάθεια - απόκριση, κ.α.
• Σχεδιασμός και ανάλυση συστημάτων ρύθμισης
  • Κατασκευή και κατανόηση διαγραμμάτων βαθμίδων
  • Υπολογισμός συναρτήσεων μεταφοράς κλειστού βρόγχου και ανάλυση συμπεριφοράς συστήματος βάσει αυτών.
  • Ανάλυση ευστάθειας και ευρρωστίας
  • Κατανόηση συχνοτικής απόκρισης και κατασκευή διαγραμμάτων Bode
• Προεκτάσεις σε πιο σύνθετα συστήματα

Η δομή του μαθήματος είναι:

• Δύο 2-ωρες διαλέξεις ανά εβδομάδα
  • Παράδοση μέσω διαφανειών (θα γίνονται διαθέσιμες εδώ)
  • Επίλυση ασκήσεων στον πίνακα
• Επιλεγμένες φορές παράδοση στο Μηχανογραφικό Κέντρο για εκμάθηση του λογισμικού MATLAB (θα προηγείται ανακοίνωση)
• Προαιρετική παρακολούθηση τόσο στην αίθουσα όσο και στο Μηχανογραφικό Κέντρο

Η αξιολόγηση του μαθήματος θα γίνεται:

• Με βάση την τελική γραπτή εξέταση - Ανοιχτά βιβλία, κλειστές σημειώσεις (80%)
• Με δύο ατομικά, προαιρετικά projects (20%)
  • Τα projects μετράνε για μια χρονιά.

Η προτεινόμενη βιβλιογραφία είναι:

1. Δυναμική και Ρύθμιση Διεργασιών και Συστημάτων, 3η Έκδοση
   Συγγραφείς: Coughanowr D.R., Leblanc St.E., Ιωάννης Κούκος (επιμέλεια)
2. Ελεγχος Διεργασιών
   Συγγραφείς: Νταουτίδης Π., Μαστρογεωργόπουλος Σπ., Παπαδοπούλου Σημ.
3. Θεωρία και προβλήματα στα συστήματα αυτομάτου ελέγχου αναλογικών και ψηφιακών συστημάτων
   Συγγραφείς: DiStefano Josheph J., Stubberud Allen R., Williams Ivan J.

Το μάθημα περιέχει βασικές έννοιες της Επιστήμης και Τεχνολογίας των Πολυμερών (Μακρομορίων). Ανάμεσα στα άλλα περιγράφει τα διάφορα είδη πολυμερισμού, τις βασικές αρχές της χημείας και της κινητικής του σταδιακού πολυμερισμού, του αλυσωτού πολυμερισμού και του συμπολυμερισμού, τις ιδιότητες των πολυμερών, τις βασικές τεχνικές χαρακτηρισμού τους, τις διεργασίες σύνθεσης πολυμερών, τα βασικά χαρακτηριστικά των πολυμερικών διαλυμάτων, τις μηχανικές ιδιότητες και τη ρεολογία των πολυμερών.

Το μάθημα στοχεύει στην εκπαίδευση των σπουδαστών στα φαινόμενα μεταφοράς (μάζας, θερμότητας και ορμής) σε περιβαλλοντικά συστήματα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μεταφορά μάζας διότι είναι πιο πολύπλοκο φαινόμενο σε σύγκριση με τα άλλα δύο φαινόμενα μεταφοράς (συνήθως υπάρχει διάχυση περισσότερων του ενός συστατικών). 

Εισαγωγή στη δομή της ατμόσφαιρας • Θερμότητα – Ακτινοβολία στην ατμόσφαιρα • Η θερμοκρασία-Κατακόρυφες μεταβολές – Ευστάθεια-Όργανα μέτρησης • Υγρασία - Εξάτμιση και Διαπνοή • Το νερό στην ατμόσφαιρα. Κατακρημνίσματα •Ατμοσφαιρική πίεση και Άνεμος •Τοπική άνεμοι και ατμοσφαιρική κυκλοφορία •Αέριες μάζες και μέτωπα.•Κλίμα και Κλιματική Κατάταξη  Κλιματική αλλαγή • Τεχνολογίες προσαρμογής μετριασμού και ανάσχεσης της κλιματικής αλλαγής • Διαχείριση κινδύνων από κλιματική αλλαγή.• Ανθεκτικότητα.

1. Σύγκριση συστημάτων παραγωγής ενέργειας. Ενεργειακά, περιβαλλοντικά, οικονομικά κριτήρια. Ορισμοί (πρωτογενής, τελική ενέργεια).
2. Συστήματα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας. Υψηλή, μέση, χαμηλή τάση. Τηλεθέρμανση.
3. Ταξινόμηση συστημάτων αποθήκευσης (χρήσεις, ταξινόμηση συστημάτων). Ζήτηση αποθήκευσης στον τομέα των κτιρίων, μεταφορών και της χημικής βιομηχανίας (ενέργεια και εφοδιασμού με καύσιμα, αλλαγή υποδείγματος).
4. Αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας (Πυκνωτές — Υπερπυκνωτές, υπεραγώγιμα ηλεκτρομαγνητικά συστήματα αποθήκευσης).
5. Ηλεκτροχημικά συστήματα (συσσωρευτές μολύβδου-οξέος, νικελίου, λιθίου, νατρίου-θείου, οξειδοαναγωγής). Χημική αποθήκευση  (ηλεκτρόλυση, μεθανοποίηση και χημική σύνθεση,  αεριοποίηση, υγροποίηση)
6. Μηχανική αποθήκευση (αέρια, υγρά, στερεά μέσα).
7. Εγκαταστάσεις σφονδύλου.
8. Αντλησιοταμιευτικά συστήματα.
9. Τεχνολογίες αποθήκευσης θερμότητας (αποθήκευση αισθητής και λανθάνουσας θερμότητας, θερμοχημική-θερμική αποθήκευση, θερμοφυσικές ιδιότητες και απαιτήσεις υλικών).
10.  Θερμοχημική αποθήκευση (Υλικά, σχεδιασμός)
11. Σύγκριση συστημάτων.
12. Επισκόπηση τεχνικών και οικονομικών παραμέτρων.
13. Σύγκριση κόστους, επιπέδων απόδοσης και ενεργειακών κύκλων. 

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

Βασικά ζητήματα και περίγραμμα του μαθήματος:

 

Α. Εισαγωγικές επισημάνσεις. - αφετηριακές έννοιες.

α) Η τεχνολογία και η τέχνη ως αντικείμενα της κοινωνικής θεωρίας και της φιλοσοφίας. Γενετική και λειτουργική συγγένεια των εννοιών.

β) Η κοινωνία ως οργανικό όλο και η διάρθρωσή της. Η μεθοδολογία διερεύνησης του οργανικού όλου.

 

Β. Η τεχνολογία και η τέχνη στη διάρθρωση της κοινωνίας.

α) Η απλούστερη σχέση της κοινωνίας ως διαδικασία: το ανθρώπινο άτομο ως έμβιο ον που αλληλεπιδρά με την φύση και τους συνανθρώπους του (ετερότητα του). Η διττή διάρθρωση της απλούστερης σχέσης.

β) Η μετάβαση από την απλούστερη σχέση στην ουσία της κοινωνίας: είδη αλληλεπίδρασης, διαμεσολαβημένη επενέργεια - μετασχηματισμός της φύσης.

• Μετάβαση από το πρώτο σύστημα σήμανσης στο δεύτερο μέσω της υπέρβασης του είναι - ως - έχει.

• Είναι -εν-εαυτώ, είναι - δι - ημάς και είναι - δι - εαυτόν.

γ) Η ουσία της κοινωνίας:

Ι. Εργασία και παραγωγή ως διαδικασία διαμεσολαβημένης και αντικειμενοποιημένης ανταλλαγής ύλης μεταξύ ανθρώπου και φύσης. Εμπράγματο και προσωπικό στοιχείο της εργασιακής επενέργειας του ανθρώπου στη φύση (παραγωγικές δυνάμεις). Διάκριση, ανάδειξη, σχεδιοποίηση,(λειτουργικός και μορφολογικός)μετασχηματισμός-βελτιστοποίηση κοινωνικά χρήσιμων πτυχών των φυσικών διαδικασιών. Μίμηση-προσομοίωση και χρήση διαδικασιών της φύσης και του ανθρώπου. Ανθρωπομορφοποίηση και αποανθρωπομορφοποίηση.

• Επανάληψη και ανάπτυξη. Τυποποίηση και αναπαραγωγή. Η εργασία ως μέσο (για την ικανοποίηση δεδομένων αναγκών ) ή ως αυτοσκοπός (ανανεούμενη, αναπτυσσόμενη εργασία χάριν της τελειοποίησης και ανάπτυξης των δημιουργικών ικανοτήτων του ανθρώπου ).

• Η εργασία ως δημιουργία και κατά τους νόμους του ωραίου. Τεχνολογική και αισθητική αρτιότητα.

• Συμβολική διάσταση της δραστηριότητας. Το εργαλείο - μέσο ως φορέας νοήματος.

• Αφηρημένες μορφές της αισθητικής αντανάκλασης της πραγματικότητας: ρυθμός, συμμετρία και αναλογίες.

• Διακοσμητική και αισθητική της εργασίας. Βιομηχανική σχεδίαση.

 

Δομή και λειτουργίες της τεχνολογίας:

1. Διαρθρωμένη (ιεραρχημένη και διατεταγμένη) εργασιακή δραστηριότητα.

2. Ενσάρκωση - αντικειμενοποίηση προγενέστερης (υλικής και πνευματικής εργασίας).Σύνολο τεχνικών διατάξεων, τεχνημάτων.

3. Πλαίσιο σχέσεων μεταξύ ανθρώπων (φάσμα δυνατοτήτων).

4. Προτρέχουσα σύλληψη (γνώση, σκοποθεσία) των μέσων και των τρόπων μετασχηματισμού του αντικειμένου βάσει της διάκρισης των ουσιωδών (αναγκαίων και ικανών) όρων αυτού του μετασχηματισμού (τεχνογνωσία).

5. Πραγμοποιημένη δύναμη της γνώσης.

6. Όργανο επενέργειας στη φύση, όργανο προστασίας από τη φύση και όργανο προστασίας της φύσης.

Η τεχνολογική συνιστώσα των βασικών κλάδων της παραγωγής:

1. της παραγωγής αγαθών προς κατανάλωση

2. της παραγωγής μέσων και αντικειμένων της εργασίας

3. της παραγωγής του υποκειμένου της εργασίας (κατάρτιση, εκπαίδευση, καλλιέργεια γνώσεων και δεξιοτήτων κλπ.)

ΙΙ. Η θέση και ο ρόλος της τεχνολογίας στις σχέσεις παραγωγής. Εργασιακές σχέσεις και κοινωνικός καταμερισμός εργασίας.

δ) Το φαινόμενο και η πραγματικότητα της κοινωνίας.

Δημογραφική δομή, κοινωνικο - ταξική κινητικότητα, οικογένεια, τρόπος ζωής.

Η κοινωνική συνείδηση και οι μορφές της:

• συν-ειδέναι (γνώση, επιστήμη, τεχνοεπιστήμη). Η δημιουργική - ευρετική δύναμη της φαντασίας.

• συν-ειδέναι (ηθική, πολιτική, δίκαιο, αισθητική, θρησκεία, φιλοσοφία).

ε)Το εποικοδόμημα της κοινωνίας ως οργάνωση (θεσμικότητα) και υλικά μέσα επενέργειας στην κοινωνική βάση. Η τεχνολογική συνιστώσα των θεσμικοτήτων. Η προσωπικότητα ως διάθλαση του κοινωνικού - πολιτισμικού στο ζωντανό άτομο.. Ο ρόλος της αναπτυσσόμενης τεχνολογίας και της σχέσης προς την εργασία στην ιστορική ανάδειξη της ανθρώπινης ατομικότητας. Τυπολογία προσωπικοτήτων.

 

Γ. Η ιδιοτυπία του αισθητικού.

Αντικειμενικοί προσδιορισμοί του αισθητικού. Αρμονία, δυσαρμονία, ρυθμός, μέτρο.

Το πρόβλημα της «χρυσής τομής»: σημείο τομής δομών – μορφών της φύσης, της κοινωνίας, της τεχνικής, της τέχνης και της ανθρώπινης πρόσληψης.

Το αισθητικό ως:

• δραστηριότητα - πτυχή κάθε δραστηριότητας

• μορφή κοινωνικής συνείδησης

• ανάγκες, βιώματα, αισθήματα, συναισθήματα.

• σκέψεις, κρίσεις, εκτιμήσεις. Η παραστατική νόηση.

• «γούστο»

• ιδεώδες.

Βασικές αισθητικές κατηγορίες: ωραίο, υψηλό, τραγικό, κωμικό. Η κάθαρση ως καθολική αισθητική κατηγορία.

Η ιδιοτυπία της τέχνης. Επίπεδα καλλιτεχνικής απεικόνισης. Μορφές γενίκευσης στην τέχνη.

Η συγκεκριμένη καθολικότητα του «τυπικού» στο καλλιτεχνικό απείκασμα - παράσταση.

• Συναισθηματικό και ορθολογικό στην καλλιτεχνική δημιουργία.

• Το χάρισμα η «τάλαντον»...

Το έργο τέχνης ως ιδιότυπο αισθητικό αντικείμενο και ως ολότητα.

Το πρόβλημα της σχέσης μορφής-περιεχομένου στην τέχνη.

• αντικείμενο και σκοπός της τέχνης.

• το καλλιτεχνικό περιεχόμενο (καλλιτεχνική ιδέα, ολότητα του αισθητικού απεικάσματος, νόημα).

• υλικό και γλώσσα της τέχνης.

• κοινωνικό νόημα. Η γλώσσα της τέχνης ως σύστημα.

• ενότητα - αλληλεπίδραση μορφής - περιεχομένου.

Η μέθοδος το ύφος, η τεχνοτροπία. Παραστατικός, συμβολικός χαρακτήρας της αισθητικής πρόσληψης και η πολυσημία του έργου τέχνης.

 

Κοινωνικές λειτουργίες της τέχνης:

• γνωστική (πρακτική-πνευματική προσοικείωση του κόσμου)

• επικοινωνιακή (το βίωμα και η αισθητική εμπειρία ως καθολικά προσπελάσιμα).

• διαπαιδαγωγητική

• χειραφετική

• ψυχ - αγωγική

Πρωτοπορία και κοινωνικό ιδεώδες.

 

 

Δ. Η τέχνη και η τεχνολογία στη διαδικασία της ιστορικής ανάπτυξης της ανθρώπινης κοινωνίας.

 

Ο ρόλος της τεχνολογικής εξέλιξης στην εμφάνιση, διαμόρφωση και ανάπτυξη της ανθρώπινης κοινωνίας. Η τεχνολογική εξέλιξη ως συνιστώσα της περιοδολόγησης της ιστορίας του ανθρώπου.

 

1. Η αρχή (προϋποθέσεις) της διαδικασίας της ιστορικής ανάπτυξης. Η πρωταρχική εμφάνιση της κοινωνίας. Άγρα, μηχανική επεξεργασία λίθινων εργαλείων. Εξάντληση των δυνατοτήτων τελειοποίησης της χειρωνακτικής - μηχανικής επεξεργασίας του λίθου (μετάβαση στη νεολιθική εποχή) και των δυνατοτήτων άγρας. Μετάβαση σε γεωργία - κτηνοτροφία (πρώιμη βαθμίδα της παράγουσας οικονομίας). Γένος - γενετήσιοι δεσμοί. Κοινότητα του γένους.

Προϋποθέσεις της αισθητικής αντανάκλασης. Μαγεία και μίμηση. Τελετουργίες και σπηλαιογραφίες.

 

2. Η διαμόρφωση της ανθρώπινης κοινωνίας - πολιτισμού.

 

α) Αρχική περίοδος: ο δουλοκτητικός κοινωνικο - οικονομικός σχηματισμός. Έναρξη παραγωγής υπερπροϊόντος - πάλη των «κοινωνικών ζώων» (τάξεις κοινωνικές - τάξεις κατεστημένες). Ο διττός χαρακτήρας του δούλου. Ιδιωτική ιδιοκτησία συνυφασμένη με τους φυσικής προελεύσεως δεσμούς. Γεωργία - κτηνοτροφία. Η χρήση του μετάλλου. Εφευρέσεις με ή χωρίς κοινωνική ζήτηση. Η έναρξη της διάλυσης των δεσμών της κοινότητας. Η εμφάνιση και το βίωμα της αλλοτρίωσης. Αισθητικές ανάγκες και θρησκευτικό βίωμα. Το ιδεώδες της καλοκαγαθίας.

β) Δεύτερη περίοδος: ανάπτυξη της μεγάλης ιδιωτικής ιδιοκτησίας σε αναντίστοιχη εαυτής βάση (γαιοκτησία). Ο φεουδαρχικός κοινωνικο - οικονομικός σχηματισμός. Δουλοπαροικία. Σύμπτωση κοινωνικών και κατεστημένων τάξεων. Ανάπτυξη της χειροτεχνίας. Γενικευμένη χρήση σιδηρών εργαλείων. Η υπαγωγή των μορφών του συνειδέναι στη θρησκεία. Η τέχνη ως θεραπαινίς της θρησκείας.

γ) Ολοκλήρωση της διαμόρφωσης της ανθρώπινης κοινωνίας: ο κεφαλαιοκρατικός κοινωνικο - οικονομικός σχηματισμός Απλή συνεργασία, μανουφακτούρα, μηχανοποιημένη παραγωγή, αυτοματοποίηση, πληροφοριακό - τεχνολογικό συγκρότημα. Η επιστήμη καθίσταται άμεση παραγωγική δύναμη. Επιστημονικοποίηση της τεχνικής και τεχνολογικοποίηση της επιστήμης. Αλλοτρίωση. Μονοδιάστατη κατακερματισμένη και καθολική εργασία. Εμπορευματοποίηση της επιστημονικο - τεχνικής δραστηριότητας. Υπαγωγή της τεχνολογίας στην κερδοφορία. Ιδιοκτησιακό καθεστώς, ευρεσιτεχνίες, άδειες παραγωγής και πνευματικά δικαιώματα. Ραγδαία ανάπτυξη και φραγμοί στις παραγωγικές δυνάμεις. Ανταγωνιστικότητα και μεγιστοποίηση της ανισομέρειας της ανάπτυξης. Διάκριση και διάσταση των σφαιρών της κοινωνικής ζωής.

Εμπορευματοποίηση της τέχνης. Αισθητικοποίηση του καταναλωτισμού. Η αισθητική υποκειμενικότητα στο απόγειό της. Αποξένωση - και επάνοδος στο υποκείμενο. Από το άτομο - ιδιώτη στην αυτοσυνειδησία του ανθρώπινου γένους.

Αυτοκαταστροφικές και δημιουργικές - επαναστατικές τάσεις.

 

3. Η ωριμότητα της ανθρώπινης κοινωνίας: ενοποιημένη αταξική ανθρωπότητα και ολόπλευρη ανάπτυξη του πολιτισμού. Ώριμη αυτοματοποίηση, παραγωγή αυτομάτων από αυτόματα, ριζική αλλαγή του χαρακτήρα της εργασίας. Υπέρβαση του εξανδραποδιστικού - υποδουλωτικού καταμερισμού της εργασίας. Από τη διοίκηση ανθρώπων - στη διοίκηση εμπράγματων διαδικασιών. Εξάλειψη των χειραγωγικών-εξουσιαστικών σχέσεων κυριαρχίας και υποταγής.

Η εργασία ως φυσική και διανοητική παιδεία (culture) ολόπλευρα αναπτυσσόμενων προσωπικοτήτων. Η υπέρβαση - «άρση» της τέχνης ως στοιχείου του υποδουλωτικού καταμερισμού της εργασίας.

 

Δ. Γνωσιολογικά, μεθοδολογικά και λογικά ζητήματα.

1. Ο ρόλος της τεχνολογικής διαμεσολάβησης στην ανθρωποκοινωνιογένεση:

• διάκριση της πηγής του ερεθίσματος από το ερέθισμα και από τον άνθρωπο-δέκτη.

• διάκριση του αντικειμένου από το υποκείμενο και του τελευταίου από τον περίγυρό του.

• δημιουργία του δεύτερου συστήματος σήμανσης (σημεία-σύμβολα).

• διάκριση των ουσιωδών (αναγκαίων και ικανών) για το μετασχηματισμό του εξωτερικού αντικειμένου πλευρών (γνώση, σκοποθεσία).

• κοινοποίηση των προαναφερθέντων (επικοινωνία).

• αυτοσυνείδηση, αυτογνωσία, αυτορύθμιση, αυτοέλεγχος.

 

2. Τεχνολογία και μεθοδολογία. Εμπράγματη και νοητική διαμεσολάβηση. Τα μέσα και οι τρόποι της εμπράγματης (πρακτικής) και της νοητικής δραστηριότητας (γνωστικής διαδικασίας).

3. Η γνωστική λειτουργία της τέχνης. Τέχνη και αντανάκλαση. Το πρόβλημα της αναπαραστατικότητας.

4. Από τη χειροτεχνική μαθητεία δεξιοτήτων στις ορθολογικές γενικεύσεις - συνόψεις. Σύνδεση με φυσιογνωσία και μαθηματικά: τεχνικές επιστήμες-πολυτεχνική εκπαίδευση. Αναλυτική ακρίβεια και υπολογισμός, ποσοτική-δομική προσέγγιση. Το βασίλειο της «διάνοιας» και η ταύτιση τεχνικής-χειραγώγησης.

5. Το πρόβλημα της πολυειδίκευσης. Ακρότητες τύπων ειδικών: «τα πάντα επί του τίποτε» και «τίποτε επί του παντός».

6. Συστημική τεχνολογία .Συνθετική διεπιστημονική προσέγγιση πολύπλευρων και αντιφατικών διαδικασιών. Μετάβαση στο «λόγο». Στοιχεία της συνθετικής επιστήμης-παιδείας του μέλλοντος.

7. Σχέσεις επιστήμης-τεχνολογίας-πρακτικής. Επιστημονικές και τεχνολογικές επαναστάσεις. Καινοτομίες και νεωτερισμοί.

8. Το πρόβλημα της ταύτισης - διάστασης αντικειμενικών φυσικών νόμων και τεχνολογικής χρήσης τους.

9. Φιλοσοφική και μεθοδολογική προσέγγιση της πληροφορικής. Πληροφορία και διοίκηση-διαχείριση. Η οπτική της κυβερνητικής. Οι ιδιότητες της πληροφορίας. Εννοιολογήσεις στα πλαίσια της κυβερνητικής. Πληροφορία-αντανάκλαση-γνώση. Πληροφορία και φιλοσοφικές κατηγορίες. Η προέλευση της διοίκησης και η πληροφορία. Πορίσματα - προοπτικές.

 

Ε. Ανάδειξη επίκαιρων κοινωνικο-φιλοσοφικών ζητημάτων.

1. Κίνηση, εξέλιξη, μεγέθυνση, ανάπτυξη, πρόοδος και οπισθοδρόμηση. Κριτήρια. Ο ρόλος και η θέση της τέχνης και της τεχνολογίας στην κοινωνική πρόοδο. Κοινωνικο-οικονομική ανάπτυξη και καλλιτεχνική δημιουργία. Ο μη γραμμικός χαρακτήρας του κοινωνικο – ιστορικού προσδιορισμού της τέχνης.

2. Ιστορικό και λογικό, συγχρονία και διαχρονία. Συνέχεια και ασυνέχεια στην ιστορία του πολιτισμού. «Νεοτερικότητα» και «εκσυγχρονισμός» (θεωρίες, κριτική).

3. Καθολικό, γενικό και ειδικό (ιδιαιτερότητα) στην ιστορία του πολιτισμού. Αιτιότητα, αιτιοκρατία, νομοτέλεια. Ελευθερία και αναγκαιότητα. Τεχνολογικός ντετερμινισμός-φετιχισμός της τεχνολογίας.

4. Εργαλεία - μηχανισμοί - μηχανές - συστήματα μηχανών - αυτοματισμοί - βαθμίδες αυτοματοποίησης.

5. Περί του «μηχανισμού» κοινωνικού προσδιορισμού της εκπόνησης, υιοθέτησης, εδραίωσης, ανάπτυξης και διάδοσης του εκάστοτε ιστορικά συγκεκριμένου τύπου («μοντέλου») τεχνολογίας. Οι έννοιες : κοινωνική ανάγκη και φερέγγυος ζήτηση. Ο διαμεσολαβημένος, περίπλοκος, και ανισομερής χαρακτήρας εκδήλωσης των κοινωνικών αναγκών στο στάδιο της ολοκλήρωσης της διαμόρφωσης της ανθρώπινης κοινωνίας.

6. Κινητήριες δυνάμεις ανάπτυξης της παραγωγικής σχέσης του ανθρώπου προς τη φύση (και της τεχνολογικής πλευράς αυτής της σχέσης):

(α) η διαφορά μεταξύ ποσότητας και ποιότητας προϊόντων της παραγωγής και μέτρου των βιολογικά οροθετημένων αναγκών (σε συνθήκες ελλειμματικής παραγωγής, σπανιότητας και ανεπάρκειας).

(β) η ικανοποίηση της ανάγκης για εργασία - η αντίφαση μεταξύ ανάγκης για εργασία και κεκτημένου επιπέδου (και χαρακτήρα) των δυνατοτήτων ικανοποίησης της εν λόγω ανάγκης (σε συνθήκες παραγωγής που διασφαλίζουν αφθονία προϊόντων για την ικανοποίηση του μέτρου των βιολογικά οροθετημένων αναγκών).

7. Το εκάστοτε κεκτημένο επίπεδο παραγωγικής σχέσης προς τη φύση (και η τεχνολογική συνιστώσα του) ως φάσμα δυνατοτήτων. Ο καθοριστικός ρόλος των σχέσεων παραγωγής ως προς τον εκάστοτε ιστορικά συγκεκριμένο τρόπο και το βαθμό υλοποίησης των διαθέσιμων δυνατοτήτων μεταβολής που εμπεριέχει το εν λόγω φάσμα δυνατοτήτων. Το ανέφικτο υπέρβασης αυτού του φάσματος.

8. Παρελκυστικές αυταπάτες, μονομέρειες, απολυτοποιήσεις φαινομενικοτήτων και ιδεολογήματα:

(α) ο αντικειμενισμός της τεχνοκρατίας και του οικονομισμού -- συγκάλυψη της ταξικής υφής και γραμμική-εξελικτική αντίληψη περί δήθεν μεταφυσικά αυθύπαρκτης, αυτοπροσδιοριζόμενης και αδήριτα απαρέγκλιτης πορείας του τρόπου παραγωγής και της τεχνολογίας του.

(β) ο βουλησιαρχικός υποκειμενισμός και η μέχρι αυθαιρεσίας απολυτοποίηση της ευχέρειας επιλογής από το υποκείμενο κατά το δοκούν τρόπου παραγωγής και τεχνολογικού μοντέλου σε δύο εκδοχές: της «φωτισμένης» εκσυγχρονιστικής ελίτ και της «ριζοσπαστικής» υπερεπαναστατικής πρωτοπορίας. Στην πρώτη εκδοχή η βουλησιαρχία αυτοπροβάλλεται ως υπερταξική-απολίτικη και μεταρρυθμιστική, ενώ στη δεύτερη ως αποκλειστικά ταξική και υπερπολιτικοποιημένη.

9. Ο ρόλος της τεχνολογίας στον υλικό και πνευματικό πολιτισμό. Ταξικός χαρακτήρας του πολιτισμού. Δύο πολιτισμοί στην ταξική κοινωνία. Το φαινόμενο της αλλοτρίωσης στη σύγχρονη κοινωνία.

10. Κεφάλαιο - εμπορευματικές και χρηματικές σχέσεις: η μη παραγωγική συνάφεια της τεχνολογικά και παραγωγικά κατακερματισμένης κοινωνίας.

11. Θετικές και αρνητικές επιπτώσεις της τεχνολογικής ανάπτυξης στη ζωή της κοινωνίας και του ανθρώπου. Η επιστημονικο - τεχνική επανάσταση και ο άνθρωπος. Είναι η τεχνολογική ανάπτυξη «ευλογία» ή «κατάρα».

12. Η κλιμάκωση των τεχνολογικών διαμεσολαβήσεων ως παράγων της εντατικοποίησης της ψυχικής δραστηριότητας. Τεχνολογία και ιστορικές μεταβολές της χρονικότητας και των ρυθμών της ζωής.

13.Η κεφαλαιοκρατική χρήση των τεχνολογιών και η ανεργία ως καταστροφή της κύριας παραγωγικής δύναμης.

14.Ο φετιχισμός της επιστήμης και της τεχνολογίας: τεχνοφοβία - τεχνοκρατία, αντιεπιστημονισμός - επιστημονισμός. Τεχνοκρατικές ουτοπίες και οπισθοδρομικός ρομαντισμός.

17.Ο παραγωγικός και παιδαγωγικός - πολιτισμικός ρόλος της εκπαίδευσης - παιδείας στη σύγχρονη κοινωνία. Η θέση και ο ρόλος της παιδείας: ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας ή χειραγωγικές τεχνικές; Η παιδεία ως παραγωγή και αναπαραγωγή του υποκειμένου της εργασίας, ως παραγωγή - πιστοποίηση γνώσεων, ως κατανομέας θέσεων και ρόλων στο πλέγμα των κοινωνικών σχέσεων δια των επαγγελμάτων και ως συνιστώσα διαμόρφωσης του κοινωνικού συνειδέναι. Η παιδεία ως θεσμικότητα.

18. Η αισθητική - καλλιτεχνική συνιστώσα της αγωγής. Ψυχ – αγωγία και διασκέδαση.

19.Μέσα μαζικής ενημέρωσης ή χειραγώγησης. Ελεύθερος χρόνος ή εξωεργασιακή επεξεργασία συνειδητού και ασυνείδητου; Διαδίκτυα, τηλεματική και πολυμέσα στην υλική και πνευματική παραγωγή. Επικοινωνιακός υπερπληθωρισμός και ελλείμματα. Η προσωποποιός και αποπροσωποποιός διαμεσολάβηση της κοινωνικο - ψυχολογικής επικοινωνίας στη δομή της μαζικής επικοινωνίας και της διαδικτύωσης. Επικοινωνιακό πεδίο: εντάξεις και αποκλεισμοί.

20. Η βιομηχανία θεάματος - ακροάματος. Τα προβλήματα της «μαζικής τέχνης». Τέχνη, μαζική παραγωγή και μαζική κατανάλωση. Τέχνη και καταναλωτισμός. Τέχνη, τεχνική και διαφήμιση. Το «κιτς». Κυνήγι του εφήμερου, επίφαση νεωτερισμού, εντυπωσιασμός, κραυγαλέα εκκεντρικότητα και υπαρξιακή αγωνία του δημιουργού με «ημερομηνία λήξης». Μόδα, μοντέρνο και μετα-μοντέρνο. Η διαχρονική αισθητική λειτουργία του κλασσικού στην αυθεντική τέχνη.

21. Η αντιφατικότητα της «παγκοσμιοποίησης». Τεχνολογικές, οικονομικές, κοινωνικές, (γαιο-) πολιτικές και πολιτισμικές διαστάσεις. Κοινωνίες της διακινδύνευσης. Χωροταξικές και δημογραφικές διαστάσεις της ανισομέρειας.

22. Ο πολιτιστικός ιμπεριαλισμός. Λαϊκό και ταξικό στην τέχνη. Εθνικό και διεθνικό την τέχνη και τεχνολογία. Περί «πολυπολιτισμικότητας».

23.Βία και συναίνεση, πόλεμος και ειρήνη. Η αισθητικοποίηση της βίας. Η βία ως θέαμα. Ο ρόλος και η θέση της τεχνολογίας. Στρατιωτικοποίηση επιστήμης - τεχνολογίας..

24. Υπαρξιακό κενό και αναζήτηση έντονων και εξεζητημένων συγκινήσεων.

25.Φύση και κοινωνία. Το πρόβλημα του φυσικού κάλους. Η ληστρική σχέση προς τη φύση ως συνεπακόλουθο της εκμεταλλευτικής χρησιμοθηρίας μέσω χειραγωγικών τεχνικών. Το φάσμα της οικολογικής αυτοκαταστροφής της ανθρωπότητας. Αστυφιλία και μεγαλουπόλεις. Οι διαστημικές προοπτικές της ανθρωπότητας.

26.Τέχνη και τεχνολογία. Καλλιτεχνική και επιστημονικο - τεχνική δημιουργικότητα. Σχέση χρηστικής λειτουργικότητας και αισθητικής αρτιότητας. Η βιομηχανική σχεδίαση. Σχέση τεχνολογικής και αισθητικής αρτιότητας.

27. Μαζικός πολιτισμός και ελιτισμός. Η επιστημονικο-τεχνική επανάσταση και η τέχνη.

28. Ο φετιχισμός της τέχνης, του καλλιτέχνη και της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Η «τέχνη για την τέχνη». Η τέχνη ως αντίδοτο και ως άλλοθι για τις αλλοτριωτικές επιπτώσεις της εκμεταλλευτικής τεχνοκρατικής χρησιμοθηρίας.

29.Απόψεις περί τέχνης και αισθητικής. εγελιανισμός, μαρξισμός, φιλοσοφία της ζωής, νεοθωμισμός, ενορατισμός, νεοθετικισμός, φροϋδισμός, υπαρξισμός, φαινομενολογία, μοντέρνο και μεταμοντέρνο.

30. Το ανυπόστατο της μεταφυσικής αντιδιαστολής «απολλώνιου» και «διονυσιακού», λογικού και βιωματικού...τεχνολογίας και τέχνης.

 

 

Στοιχειομετρία και κινητική χημικών αντιδράσεων. Η εξίσωση του Arrhenius. Σχεδιασμός ισοθερμοκρασιακών ομογενών αντιδραστήρων (batch, CSTR, PFR). Αντιδραστήρες CSTR εν σειρά. Ανακύκλωση. Αυλωτοί αντιδραστήρες. Ανάλυση κινητικών δεδομένων από αντιδραστήρες. Κατάλυση και χημικοί καταλύτες. Σχεδιασμός καταλυτικών αντιδραστήρων. Αντιδράσεις ελευθέρων ενζύμων. Κινητική Michaelis-Menten. Προσδιορισμός κινητικών παραμέτρων. Παρεμπόδιση ενζυματικών αντιδράσεων. Μαθηματικά μοντέλα ανάπτυξης μικροοργανισμών (μιας μεταβλητής, με περιορισμό υποστρώματος, συντήρησης και ενδογενούς μεταβολισμού). Σχεδιασμός βιοαντιδραστήρων (batch, fed-batch, CSTR). Κινητική αποστείρωσης. Αερισμός και ανάδευση βιοαντιδραστήρων. Προσδιορισμός βέλτιστων συνθηκών λειτουργίας. Εφαρμογές.

Tο μάθημα περιγράφει λεπτομερώς τα μαθηματικά εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ποσοτική αντιμετώπιση των χημικών διεργασιών στα υδάτινα συστήματα όπως οι λίμνες, οι ωκεανοί, οι ποταμοί, οι εκβολές ποταμών, τα υπόγεια ύδατα και τα λύματα. Περιλαμβάνει μια σύντομη επισκόπηση της χημικής θερμοδυναμικής που ακολουθείται από συζήτηση των αντιδράσεων οξέων-βάσεων, καταβύθιση-διάλυση, και συμπλοκοποίηση. Έμφαση δίνεται στους υπολογισμούς ισορροπίας ως εργαλείο για την κατανόηση των μεταβλητών που διέπουν τη χημική σύνθεση των υδάτινων συστημάτων και την τύχη των ανόργανων ρύπων.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές / τριες θα είναι σε θέση να:

• επιλύουν θερμοδυναμικές εξισώσεις και να προσδιορίζουν τα χημικά είδη (ειδογένεση) σε υδατικά διαλύματα οξέων, βάσεων και αλάτων μετάλλων.
• κατασκευάζουν διαγράμματα pH συναρτήσει άλλων συγκεντρώσεων, καμπύλες τιτλοδοτήσεων και να εφαρμόζουν αρχές διατήρησης πρωτονίων, διατήρησης μάζας και ηλεκτροουδετερότητας σε υδατικά διαλύματα χημικών ενώσεων.
• προβλέψουν τη συμπεριφορά σημαντικών περιβαλλοντικά χημικών ενώσεων κάτω από δεδομένες περιβαλλοντικές συνθήκες
• κατανοήσουν και να προβλέψουν την επικράτηση των διαφορετικών χημικών ειδών στη φύση σε συνάρτηση με διάφορες περιβαλλοντικές παραμέτρους.
• κατανοήσουν και να προβλέψουν πως τα χημικά είδη και οι αλληλεπιδράσεις τους επηρεάζουν τη συνολική χημεία πολύπλοκων περιβαλλοντικών συστημάτων και πως αυτά επηρεάζουν τα οικοσυστήματα ή τις διεργασίες.
• προβλέπουν και να κατανοούν την ενδογένεση συμπλόκων μετάλλων

Ενότητα 1: Υδρολογία. Υδρολογικός κύκλος. Γεωμορφολογια. Λεκάνη απορροής. Υδρογραφικό δίκτυο. Υδρομετεωρολογία.

Ενότητα 2: Ατμοσφαιρικά κατακρημνίσματα. Μέτρηση ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων. Έλεγχος ομογένειας δεδομένων σταθμών. Συμπλήρωση βροχομετρικών παρατηρήσεων. Μέσο βροχομετρικό ύψος λεκάνης απορροής. Ανάλυση βροχομετρικών παρατηρήσεων. Ασκήσεις.

Ενότητα 3: Εξατμισοδιαπνοή. Πρακτική σημασία εξατμισοδιαπνοής. Παράγοντες που επηρεάζουν την εξατμισοδιπανοή. Προσδιορισμός εξατμισοδιαπνοής. Μέθοδοι μέτρησης εξατμισοδιαπνοής. Ασκήσεις.

 Ενότητα 4: Διήθηση. Διείσδυση. Στατική και δυναμική εδαφικού νερού. Περιγραφή φαινομένου διήθησης. Κατακόρυφη διήθηση. Εμπειρικές εξισώσεις διήθησης. Ασκήσεις.

Ενότητα 5: Περίσσεια βροχής. Μέθοδοι εκτίμησης περισσεύματος βροχής-SCS μέθοδος. Απορροές-μέτρηση απορροών. Καμπύλες Στάθμης-Παροχής και μέθοδοι επέκτασής τους. Αθροιστική καμπύλη απορροής. Ασκήσεις.

Ενότητα 6: Υδρογράφημα. Μοναδιαίο Υδρογράφημα. Συνθετικό μοναδιαίο υδρογράφημα-Μέθοδος Snyder. Εμπειρικές μέθοδοι εκτίμησης μεγεθών πλημμύρας-Ορθολογική μέθοδος. Ασκήσεις.

Ενότητα 7: Διόδευση πλημμύρας. Διόδευση πλημμύρας δια μέσου τμήματος ποταμού-Υδρολογική μέθοδος Muskingum. Διόδευση πλημμύρας δια μέσου ταμιευτήρα. Ασκήσεις.

Ενότητα 8: Υπόγεια ύδατα. και υδροφορείς. Το μαθηματικό πρόβλημα των υπόγειων νερών. Υδραυλική των πηγαδιών. Ασκήσεις.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Η επιστήμη ως: νοητική πρόσκτηση της πραγματικότητας και κοινωνικό πολιτισμικό φαινόμενο. Η θέση και ο ρόλος της επιστήμης στη διάρθρωση και ανάπτυξη της κοινωνίας. Ζητήματα θεωρίας της γνώσης, λογικής και μεθοδολογίας στην επιστημονική έρευνα. Οι επιστήμες στην ιστορία. Διαφοροποίηση, ολοκλήρωση των επιστημών και διεπιστημονικότητα. Νεωτερισμοί και παραδόσεις, νόμοι που διέπουν την ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας. Το υποκείμενο της επιστημονικής δραστηριότητας. Θεωρίες, κατευθύνσεις, τάσεις και προσεγγίσεις στη φιλοσοφία της επιστήμης.

 

ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Εισαγωγικές επισημάνσεις – αφετηριακές έννοιες.

ΜΕΡΟΣ I. Η έρευνα και η τεχνολογία στη διάρθρωση της κοινωνίας.

Α. Αναγκαίοι όροι για την προσανατολιστική δραστηριότητα στην απλούστατη σχέση της κοινωνίας ως διαδικασία.

Β. Αναγκαίοι και ικανοί όροι για τη μετατροπή της προσανατολιστικής δραστηριότητας σε ερευνητική-κατασκευαστική: Η μετάβαση από την απλούστατη σχέση στην ουσία της κοινωνίας ως μετάβαση από την αδιαμεσολάβητη στη λειτουργικά και μορφολογικά διαμεσολαβημένη επενέργεια στη φύση.

Γ. Η ερευνητική και τεχνολογική δραστηριότητα ως συνιστώσα της ουσίας της κοινωνίας.

Γ.1. Η ερευνητική και τεχνολογική δραστηριότητα ως συνιστώσα της εργασίας και των παραγωγικών δυνάμεων. Εμπράγματος και προσωπικός παράγων στην εργασία. Η δομή, οι λειτουργίες της τεχνικής και ο χαρακτήρας της εργασίας. Επαναλαμβανόμενη και ανανεούμενη-αναπτυσσόμενη εργασία. Όροι, όρια και επίπεδα δημιουργικότητας. Σκοποθεσία και προπαρασκευή του υποκειμένου. Καταμερισμός και κίνητρα της εργασίας. Εργασιακή-μετασχηματιστική δραστηριότητα και μεταβολές στον ψυχισμό του ανθρώπου.

Γ.2. Έρευνα, τεχνολογία και σχέσεις παραγωγής (εργασιακές σχέσεις). Η ερευνητική και σχεδιοποιός-τεχνολογική δραστηριότητα στο πλαίσιο των ουσιωδών δομικών όρων ενότητας και πάλης των ανθρώπων.

Γ.3. Αναφορά σε ορισμένες συγχύσεις περί της σχέσης τεχνικής, τεχνολογίας και σχέσεων παραγωγής.

Δ. Η ερευνητική δραστηριότητα και τα αποτελέσματά της ως φαινόμενο της ανθρώπινης κοινωνίας.

Δ.1. Το κοινωνικό ως φαινόμενο. Υποκείμενο, συνείδηση και κοινωνική μεταβολή.

Δ. 2. Ο διττός χαρακτήρας και οι μορφές της συνείδησης. Γνωστική Διαδικασία, Γνώση και Επιστήμη. Αλήθεια και πλάνη. Διανόηση και επιστημονική κοινότητα. Ο διττός χαρακτήρας και οι μορφές της συνείδησης. Το αντικείμενο ως επιστητό. Είδη και επίπεδα του επιστητού ως γνωστικά αντικείμενα των επιστημών, ταξινόμηση των επιστημών. Βασική, θεμελιώδης, εφαρμοσμένη, τεχνολογική έρευνα και έρευνα παραγωγικών εφαρμογών της τεχνολογίας. 

Δ.3. Ερευνητική-τεχνολογική δραστηριότητα και μορφές κοινωνικής συνείδησης. Πράττειν μετά λόγου γνώσεως. Επιστήμη και ηθική. Πολιτική και επιστήμη. Δίκαιο και επιστήμη.

Αισθάνεσθαι και ερευνητική-τεχνολογική δραστηριότητα. Η δημιουργική δύναμη της φαντασίας. Τέχνη και έρευνα-τεχνολογία. Επιστήμη και αισθητική μορφή της συνείδησης. Η θρησκεία ως παράγωγη της αισθητικής και ιστορικά περιορισμένη μορφή κοινωνικής συνείδησης. Συνοπτική αναφορά στις γνωσιολογικές, ψυχολογικές και κοινωνικές πηγές της θρησκείας. Θρησκευτικός αγνωστικισμός, δογματισμός, σκεπτικισμός, ανορθολογισμός και επιστήμη. Για την ιστορικότητα και την πρακτική λειτουργικότητα των θρησκευτικών προτύπων. Αλλοτρίωση, θρησκευτικό βίωμα και θρησκευτική ανάγκη. Η θρησκεία ως ιδιότυπη έκφανση πολιτιστικών καθόλου. Νοηματοδότηση του ανόητου και ουτοπικός αρνητισμός. Επιστήμη, θρησκεία και παιδεία. Επιστημονικές γνώσεις και πίστη.

Επιστημονική φιλοσοφία και φιλοσοφία της επιστήμης.

Ε. Η ερευνητική δραστηριότητα ως πραγματικότητα της ανθρώπινης κοινωνίας. Έρευνα και εποικοδόμημα.

E.1. Η θέση και ο ρόλος  της έρευνας στο εποικοδόμημα: τεχνικά και οργανωτικά μέσα αντεπίδρασης στη βάση της κοινωνίας.

E.2. Προσωπικότητα και επιστήμη.

ΜΕΡΟΣ II. Αιτιότητα, αιτιοκρατία, νόμος και νομοτέλεια.

            Α. Αιτιότητα, αιτιοκρατία και νόμος. Είδη νόμων.

            Β. Η κοινωνική νομοτέλεια ως φάσμα δυνατοτήτων.

            Γ. Σύντομη ιστορικο-φιλοσοφική αναδρομή στις περί αιτιοκρατίας και νομοτέλειας αντιλήψεις.

ΜΕΡΟΣ ΙII. Ζητήματα θεωρίας της γνώσης, λογικής και μεθοδολογίας της έρευνας.

Α. Γνωσιακή συγκυρία και ανάπτυξη της επιστήμης.

Η γνωσιακή συγκυρία. Κριτήρια προσδιορισμού.

Η κρισιακή γνωσιακή συγκυρία και οι επιστημονικές επαναστάσεις.

Επιστημονικές επαναστάσεις και θεμέλια της επιστήμης.

Β. Τα μέσα και οι τρόποι της έρευνας. Μέθοδος και μεθοδολογία. Η μεθοδολογία του οργανικού όλου.

Μέθοδος και Μεθοδολογία.

Εμπειρικό και θεωρητικό.

Διάνοια και Λόγος ως βαθμίδες του νοείν στη γνωστική διαδικασία. Η ανάβαση από το αφηρημένο στο συγκεκριμένο.

Ιστορικό και Λογικό.

Διαλεκτική λογική και μεθοδολογία του Οργανικού Όλου.

Κίνδυνοι που συνδέονται με εκδοχές του αναγωγισμού.

Γ. Ποιοτικές και ποσοτικές προσεγγίσεις στην έρευνα.

Ποιότητα, ποσότητα και μέτρο. Ο νόμος της μετατροπής των ποσοτικών αλλαγών σε ποιοτικές.

Ποιοτικοί και ποσοτικοί προσδιορισμοί.

Περί των όρων και των ορίων χρήσης ποσοτικών μεθόδων και μαθηματικοποίησης της επιστήμης.

Ποσότητα εναντίον ποιότητας; Ορθολογισμός εναντίον βιώματος; Σκέψη εναντίον παρόρμησης; Ποιείν εναντίον αισθάνεσθαι;

ΜΕΡΟΣ IV. Η έρευνα και η τεχνολογία στην ιστορία της κοινωνίας.

Α. Ψήγματα ερευνητικής και τεχνολογικής δραστηριότητας στην αρχή (προϋποθέσεις) της διαδικασίας της ιστορικής ανάπτυξης της κοινωνίας και στην πρωταρχική εμφάνιση της κοινωνίας.

Β. Η ερευνητική και τεχνολογική δραστηριότητα στη διαμόρφωση της ανθρώπινης κοινωνίας.

Β. 1. Αρχική περίοδος: ο δουλοκτητικός κοινωνικοοικονομικός σχηματισμός.

Β. 2. Δεύτερη περίοδος: ανάπτυξη της μεγάλης ιδιωτικής ιδιοκτησίας σε αναντίστοιχη εαυτής βάση (γαιοκτησία – ιδιοκτησία επί ενός φυσικής προέλευσης μέσου παραγωγής).

Β. 3. Η ερευνητική και τεχνολογική δραστηριότητα στην ολοκλήρωση της διαμόρφωσης της ανθρώπινης κοινωνίας επί κεφαλαιοκρατίας.

α) Γενικές επισημάνσεις.

            β) Τεχνολογικός και κοινωνικός τρόπος παραγωγής επί κεφαλαιοκρατίας.

            γ) Ο καθολικός χαρακτήρας της ερευνητικής δραστηριότητας και οι αντιφάσεις του καταμερισμού της εργασίας επί κεφαλαιοκρατίας.

            δ) Απαξίωση της βασικής έρευνας και της φιλοσοφίας.

            ε) Επιστήμη, εκπαίδευση και αγορά επί κεφαλαιοκρατίας.

            στ) Εκτατική, εντατική ανάπτυξη της κεφαλαιοκρατίας και στάδια της επιστημονικοτεχνικής επανάστασης. Ιμπεριαλιστική «παγκοσμιοποίηση», και «επιχειρηματικό πανεπιστήμιο».

ζ) 3ο στάδιο της επιστημονικοτεχνικής επανάστασης ή επέλαση της «4ης βιομηχανικής επανάστασης»: αντιφάσεις, συρράξεις και ιδεολογήματα.

            η) Αγοραία αναμόρφωση θεσμών και ηθών. Έρευνα και επιχειρηματικότητα.

            θ) Περί του δια της πληροφορικοποίησης εκφυλισμού της έρευνας επί κεφαλαιοκρατίας.

ι) Δημόσιο και ιδιωτικό: πεδίο διεκδικήσεων και χειραγωγήσεων. Το πανεπιστήμιο ως πεδίο έρευνας, συνειδητοποίησης και αγώνα.          

κ) Υπάρχει διέξοδος;

Γ. Η ολόπλευρη ανάπτυξη της ερευνητικής και τεχνολογικής δραστηριότητας στην ωριμότητα της ανθρώπινης κοινωνίας ως στοιχείο της αναγκαιότητας επιστημονικής σχεδιοποίησης για τη ριζική αλλαγή του τύπου ανάπτυξης της κοινωνίας. Ενοποιημένη ανθρωπότητα και ολόπλευρη ανάπτυξη του πολιτισμού.

ΜΕΡΟΣ V. Σύντομη αναφορά σε θεωρίες, κατευθύνσεις, τάσεις και προσεγγίσεις στη φιλοσοφία και μεθοδολογία της επιστήμης και της τεχνολογίας.

1. Σύντομη αναφορά στην ιστορική πορεία μεθόδου και μεθοδολογίας.
2. Ο Χέγκελ και το γίγνεσθαι της επιστημονικής σκέψης.
3. Η μεθοδολογία του λογικού θετικισμού.
4. Αναφορά στη μεθοδολογία του Τ. Kuhn.
5. Για την εξελικτική επιστημολογία του Κ. Popper.
6. Για τη μεθοδολογία των προγραμμάτων επιστημονικής έρευνας του I. Lakatos.
7. Ο «μεθοδολογικός αναρχισμός» ως προάγγελος της μεταμοντέρνας διάλυσης της ορθολογικής μεθοδολογίας.
8. Από την κοινωνιολογία της γνώσης και της επιστήμης στον αγοραίο κοινωνιολογισμό. Από την αναγωγή της γνώσης σε αγοραία πληροφορία στη «μεταμοντέρνα» διάλυση του ορθού λόγου και της μεθοδολογίας.
9. Σύντομη αναφορά στη φιλοσοφία της τεχνικής.

            Σύνοψη και συναγωγή γενικότερων πορισμάτων. Για τις νομοτέλειες ανάπτυξης της ερευνητικής και τεχνολογικής δραστηριότητας, για τη θέση και το ρόλο της ανθρώπινης υπόστασης στην πορεία προς το διαστημικό πολιτισμό.

 

 

 

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, ο/η φοιτητής/τρια θα είναι σε θέση να:

• Αναλύει υπάρχουσες και σχεδιάζει με ευχέρεια Φυσικές Διεργασίες Διαχωρισμού για τη Χημική Βιομηχανία (μονάδες επεξεργασίας πρώτων υλών και μονάδες επεξεργασίας προϊόντων) ή για εγκαταστάσεις επεξεργασίας αποβλήτων (αερίων εκπομπών ή υγρών αποβλήτων).
• Ανακαλεί τις διαδικασίες φυσικού διαχωρισμού και να είναι σε θέσει να επιλέγει την βέλτιστη τεχνολογία ανά περίπτωση.
• Εκτιμάει την απόδοση ήδη εγκατεστημένων διεργασιών διαχωρισμού ή να προβαίνει σε ενέργειες επανασχεδιασμού ελαχίστου κόστους (re-engineering).
• Επιλύει μια πληθώρα προβλημάτων για την αντιμετώπιση της ρύπανσης του περιβάλλοντος, τις βελτίωσης της ποιότητας/καθαρότητας των παραγόμενων προϊόντων της χημικής βιομηχανίας. 
• Αναγνωρίζει και να εξετάζει τα προβλήματα της παραγωγικής και μεταποιητικής χημικής βιομηχανίας ή/και των διεργασιών επεξεργασίας υγρών αποβλήτων και αέριων εκπομπών προς ελάττωση/έλεγχο της ρύπανσης του περιβάλλοντος.